«Автомобиль жолдарына арналған заманауи материалдар мен технологиялар» ақпараттық айдары аясында жол сапасы мен ұзақ мерзімділігін арттыруға бағытталған шешімдерге арналған жарияланымдар сериясын жалғастырамыз.
Бұл материалдың тақырыбы – асфальтобетон қоспаларына арналған адгезиялық қоспалар. Олар жол жабындарының ылғал мен климаттық факторларға төзімділігін арттырудың маңызды құралдарының бірі болып табылады. Материалда адгезиялық қоспалардың битумды байланыстырғыш пен минералды материалдар арасындағы сенімді жабысуды қамтамасыз етудегі рөлі, сондай-ақ оларды қолдану ерекшеліктері қарастырылады.
Адгезиялық қоспалар – жол жабындарының ұзақ қызмет етуінің маңызды факторы Асфальтобетон жабындарының негізгі мәселелерінің бірі – судың әсерінен битумның минералды материалдармен жабысуының әлсіреуі. Бұл жол құрылымының біртіндеп бұзылуына әкеледі.
Ылғалдың әсерінен битумның қиыршық тас бетінен ажырау процесі жүреді, нәтижесінде:
- жабынның беріктігі төмендейді;
- шұңқырлар мен қабыршақтану пайда болады;
- жарықтардың дамуы жеделдейді;
- жолдың қызмет ету мерзімі қысқарады. Адгезиялық қоспалар битумды байланыстырғыштың немесе асфальтобетон қоспасының құрамына енгізіліп, жабысу беріктігін және суға төзімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Адгезиялық қоспалардың негізгі түрлері
Жол тәжірибесінде химиялық құрамы мен әсер ету механизміне байланысты әртүрлі қоспалар қолданылады.
- Сұйық адгезиялық қоспалар (беттік-активті заттар – БАЗ) Ең кең таралған түрі.
Функциялары:
- минералды материалдардың бетін битуммен жақсы суландырады;
- молекулалық деңгейде жабысуды арттырады;
- қиыршық тастың битуммен біркелкі қапталуын қамтамасыз етеді. Битумды байланыстырғышқа енгізу арқылы қолданылады.
-
Аминдер және олардың туындылары негізіндегі қоспалар Жоғары адгезиялық белсенділігі бар арнайы химиялық қосылыстар. Ерекшеліктері:
- жоғары ылғалдылық жағдайында тиімді;
- судың ұзақ әсеріне төзімділік береді;
- күрделі климаттық жағдайларда кеңінен қолданылады.
-
Кешенді қоспалар Бірнеше функцияны біріктіретін заманауи шешімдер. Артықшылықтары:
- адгезия мен қоспаның технологиялық қасиеттерін қатар жақсартады;
- қартаюға төзімділікті арттырады;
- нақты пайдалану жағдайларына бейімдеуге мүмкіндік береді.
Қолданудың практикалық тиімділігі
Әлемдік тәжірибеде адгезиялық қоспалар, әсіресе ылғал мен температуралық ауытқулар әсер ететін жағдайларда, асфальтобетон жабындарының ұзақ қызмет етуін арттырудың маңызды элементі ретінде қарастырылады. Олардың негізгі тиімділігі – асфальтобетон құрылымының пайдаланудың бастапқы кезеңдерінде бұзылуының алдын алу. Сала мамандарының айтуынша: «Адгезиялық қоспалар судың әсеріне қарамастан битум мен минералды материалдардың тұрақты жабысуын қамтамасыз етеді, бұл жол жабынының қызмет ету мерзіміне тікелей әсер етеді».
Климаттық жағдайларда қолданудың өзектілігі
Қазақстан Республикасы жағдайында адгезиялық қоспаларды қолдану ерекше маңызға ие, себебі:
- температураның күрт ауытқуы;
- жабынның маусымдық ылғалдануы;
- мұздау және еру циклдарының болуы;
- жол желісіне түсетін жоғары жүктеме. Адгезиялық қоспаларды пайдалану осы факторларға төзімділікті арттырып, жөндеуаралық кезеңді ұзартады.
Өндірушілер мен шешім әзірлеушілер
Қазіргі таңда нарықта отандық және шетелдік өндірушілердің әртүрлі адгезиялық қоспалары ұсынылған. Олардың өнімдері химиялық құрамы, тиімділігі және қолдану шарттары бойынша ерекшеленеді. Нақты шешімді таңдау зертханалық сынақтардың нәтижелеріне, нормативтік құжаттардың талаптарына және автомобиль жолдарын пайдалану жағдайларына негізделуі тиіс. Өндірушілер мен материал жеткізушілердің тізімімен мына сайттан таныса аласыз: https://rcmbase.qazjolgzi.kz