«Автомобиль жолдарына арналған заманауи материалдар мен технологиялар» ақпараттық айдары аясында автомобиль жолдарының ұзақ мерзімділігі мен сенімділігін арттыруға бағытталған шешімдер туралы жарияланымдар топтамасын жалғастырамыз.

Бұл материал геосинтетикалық материалдарға арналған – жол конструкцияларының тұрақтылығын арттырудың отандық және халықаралық тәжірибеде кеңінен қолданылатын құралдарының бірі. Жарияланымда геосинтетиканың жолдарды жобалау және пайдалану жүйесіндегі рөлі, сондай-ақ оның әртүрлі түрлерін қолдану ерекшеліктері қарастырылады.

Геосинтетика – кешенді тәсілдің элементі

Геосинтетикалық материалдар жол құрылысында топырақ пен жол киімінің құрылымдық қабаттарын армирлеу, бөлу, сүзу, дренаж жасау және тұрақтандыру үшін қолданылады. Айта кету қажет, геосинтетика құрылымдық қабаттардың орнын толық алмастырмайды, ол келесі факторларды ескере отырып кешенді инженерлік шешімнің бір бөлігі ретінде пайдаланылады:

• негіз топырағының түрі;
• өңірдің климаттық жағдайы;
• көлік ағынының қарқындылығы мен құрамы;
• есептік осьтік жүктемелер;
• жолдың қызмет ету мерзіміне қойылатын талаптар.

Қолдану тиімділігі жобалаудың дұрыстығына, материал түрін дұрыс таңдауға және төсеу технологиясының сақталуына тікелей байланысты.

Геосинтетикалық материалдардың негізгі түрлері және олардың мақсаты

1. Геотекстиль

Геотекстиль негізінен: • жол конструкциясының қабаттарын бөлуге (қиыршық тас пен топырақтың араласуын болдырмау); • сүзу және су бұруға; • әлсіз негіздерді ішінара тұрақтандыруға қолданылады. Негізгі міндеті – құрылымдық қабаттардың есептік қалыңдығын сақтау және негіздің тұрақтылығын қамтамасыз ету. Әсіресе әлсіз және ылғалданған топырақтарда тиімді.

2. Геоторлар және басқа материалдар

Жол тәжірибесінде сондай-ақ:

• геоторлар – асфальтбетон жабындарын армирлеу, шағылысқан жарықтардың алдын алу және жөндеуаралық мерзімді ұзарту үшін;
• геоматтар – еңістерді, үйінділерді, жол жиегін және су бұру құрылыстарын эрозиядан қорғау үшін;
• геомембраналар – негіздерді, жасанды құрылыстарды және дренаж жүйелерін гидрооқшаулау үшін;
• геокомпозиттер – дренаж, сүзу және армирлеу функцияларын біріктіретін материалдар;
• көлемді геоячейкалар – әлсіз топырақтарды тұрақтандыруға, үйінділер мен уақытша жолдарды нығайтуға (әсіресе құмды және сортаң негіздерде) қолданылады. Әр материалдың өз функциясы бар – жол киімін армирлеуден бастап еңістерді қорғау мен гидрооқшаулауға дейін. Таңдау учаскенің инженерлік-геологиялық жағдайына, климатқа және есептік жүктемелерге байланысты анықталады.

Қолданудың практикалық әсері

Әлемдік тәжірибеде геосинтетикалық материалдар жол конструкцияларының сенімділігін арттыру және өмірлік цикл шығындарын оңтайландыру құралы ретінде қарастырылады. Негізгі тиімділік жабынның сыртқы өзгерісінде емес, негіздің тұрақтылығын арттыру мен деформациялардың жиналуын азайтуда. Мамандардың айтуынша, «геосинтетика жол конструкциясының ішінде жұмыс істейді – жүктемелерді таратады, топырақты тұрақтандырады және деформациялардың дамуын шектейді. Дәл осы фактор жол киімінің нақты қызмет ету мерзімін ұлғайтады». Өндірушілер мен жеткізушілер Бүгінде нарықта геосинтетикалық материалдардың шетелдік және отандық өндірушілері ұсынылған. Өнімдер полимер түрі, беріктік сипаттамалары, ұзақ мерзімділігі және қолдану саласы бойынша ерекшеленеді. Сондықтан инженерлік есептеулер жүргізу, зертханалық сынақтар жасау және нақты климаттық жағдайлардағы пайдалану тәжірибесін талдау маңызды. Геосинтетикалық материалдардың өндірушілері мен жеткізушілерінің тізімімен келесі сайттан танысуға болады: https://rcmbase.qazjolgzi.kz