«Автомобиль жолдарына арналған заманауи материалдар мен технологиялар» ақпараттық айдары аясында жолдардың сапасы мен ұзақ мерзімділігін арттыруға бағытталған шешімдерге арналған жарияланымдар топтамасын жалғастырамыз.
Бұл жарияланымның тақырыбы – Қиыршық-мастикалық асфальтобетонға (ҚМА) арналған тұрақтандырғыш қоспалар. Олар қоспа құрылымының тұрақтылығын және жабынның пайдалану сипаттамаларының тұрақтылығын қамтамасыз ететін технологияның негізгі элементтерінің бірі болып табылады. Материалда ҚМА құрамындағы тұрақтандырғыш қоспалардың рөлі және оларды қолдану ерекшеліктері қарастырылады.
ҚМА технологиясындағы тұрақтандырғыш қоспалардың рөлі Қиыршық-мастикалық асфальтобетон құрамында қиыршық тас пен битумды байланыстырғыштың мөлшері жоғары болады. Бұл оның беріктігін, тозуға төзімділігін және ізтүзілуге (колеяға) қарсы тұрақтылығын арттырады.
Алайда мұндай құрылым қосымша тұрақтандыруды қажет етеді, себебі арнайы қоспалар қолданылмаған жағдайда қоспаны тасымалдау және төсеу кезінде битумның ағуы (дренаж) орын алуы мүмкін.
Тұрақтандырғыш қоспалар ҚМА құрамына келесі мақсаттарда енгізіледі:
- битумды байланыстырғыштың ағуын болдырмау;
- минералды ұнтақ пен битумды қоспа құрылымында ұстап тұру;
- құрамның біркелкілігін қамтамасыз ету;
- қоспаның тасымалдау және төсеу кезіндегі тұрақтылығын арттыру.
Бұл қоспаларды қолдану ҚМА технологиясының міндетті элементі болып табылады және дайын жабын сапасына тікелей әсер етеді.
Тұрақтандырғыш қоспалардың негізгі түрлері Жол құрылысы тәжірибесінде шығу тегі мен әсер ету механизмі бойынша әртүрлі тұрақтандырғыш материалдар қолданылады.
- Целлюлозалық талшықтар Ең кең таралған қоспа түрі.
- Функциялары: битумды сіңіріп, ұстап тұрады;
- қоспа ішінде кеңістіктік құрылым қалыптастырады;
- битумның ағуын болдырмайды.
Целлюлозалық талшықтар түйіршік немесе бос күйде жеткізіледі және тиімділігі мен технологиялық ыңғайлылығының арқасында кеңінен қолданылады.
-
Минералды талшықтар Целлюлозалық талшықтарға балама ретінде пайдаланылады. Ерекшеліктері:
- жоғары температураға төзімділік;
- агрессивті ортаға тұрақтылық;
- жоғары температураларда қоспа құрылымын тұрақтандыру қабілеті.
-
Полимерлік және аралас қоспалар Тұрақтандыру мен модификация функцияларын біріктіретін заманауи шешімдер. Артықшылықтары:
- қоспа компоненттерінің ілінісуін жақсарту;
- деформацияға төзімділікті қосымша арттыру;
- нақты пайдалану жағдайларына бейімдеу мүмкіндігі.
Қолданудың практикалық әсері Әлемдік тәжірибеде тұрақтандырғыш қоспалар ҚМА жабындарын салу технологиясының ажырамас бөлігі ретінде қарастырылады.
Оларды қолданудың негізгі әсері – қоспа құрылымының барлық кезеңдерде (өндірістен бастап төсеу мен тығыздауға дейін) тұрақтылығын қамтамасыз ету. «Тұрақтандырғыш қоспа ҚМА құрамында аса маңызды рөл атқарады – ол битумды қоспа құрылымында ұстап тұрып, оның тұрақтылығын қалыптастырады. Онсыз қажетті пайдалану сипаттамалары бар жабынды алу мүмкін емес», – деп атап өтеді сала мамандары.
Өндірушілер мен шешім әзірлеушілер Нарықта шетелдік және отандық өндірістегі әртүрлі тұрақтандырғыш қоспалар ұсынылған. Олар құрамы, жеткізу түрі, мөлшерлеу тәсілі және қолдану технологиясы бойынша ерекшеленеді.
Нақты шешімді таңдау зертханалық сынақтардың нәтижелеріне, нормативтік талаптарға және автомобиль жолдарын пайдалану жағдайларына негізделуі тиіс. Материал өндірушілері мен жеткізушілерінің тізімімен келесі сайтта таныса аласыз: https://rcmbase.qazjolgzi.kz